Background

Wouter van Noort

Journalist bij NRC, Nieuwsbrief Future Affairs en Transcend. Werk verscheen onder meer bij 1Vandaag, DWDD, Op1, NOS, Elsevier Weekblad en De Groene

59 posts / 4 following / 2.2k followers

Follow Wouter

Kunst kan de wereld alleen veranderen wanneer kunstenaars de politiek in gaan

De extreme hoeveelheid consultants, ambtenaren, coaches, cursusaanbieders, middelmanagers die als je éven doorvraagt zelden iets échts maken, pionieren of produceren en eigenlijk alleen maar abstracties en bullshit rondpompen, vinkjes zetten, PowerPoints maken, vergaderen, kletskoek verkopen. Nassim Taleb noemt het ‘macrobullshit’: het stapelen van abstracties en protocollen die alle contact met de realiteit onmogelijk maakt. Een tussenlaag die alles vertraagt. Lieke Marsman noemt het het ‘imitatiesyndroom’. Dat maakt een samenleving heel kwetsbaar, denkt ze: ‘Ambtenaren produceren de taal waarvan ze denken dat ambtenaren die horen te produceren. Politici zeggen de dingen waarvan ze weten dat politici er op dat moment mee kunnen scoren. En de ‘gewone burger’ volgt met z’n laatste beetje energie en een STAP-budget een extra bijscholingstraject, zodat-ie verder kan gaan met de e-mails, rapporten en researchproposals produceren die hij al produceerde, terwijl een therapeut hem of haar vanaf de zijlijn aanmoedigt. De exorbitante hoeveelheid coaches, consultants en cursisten alsook alle nietszeggende rapporten en beoordelingsformulieren waarmee we elke dag worden doodgegooid – het zijn allemaal tekenen dat de samenleving voor mensen te complex is geworden (het fenomeen klanttevredenheidsonderzoek in het bijzonder is voor mij altijd een teken dat de medewerkers van een bedrijf op hun laatste benen lopen – als alle inspiratie écht op is, zeg dan maar tegen de baas dat je een klanttevredenheidsonderzoek gestart bent; dat is altijd goed). En daar is voor kunst, poëzie in het bijzonder, wel een heel grote rol weggelegd. Eén van de belangrijkste dingen die poëzie mij geleerd heeft is niks doen. Om een goed gedicht te schrijven, maar ook om een gedicht te kunnen lezen op een manier waarop het binnenkomt, moet je vooral: niks doen. Poëzie is het bewijs dat meer werken niet hetzelfde is als meer werk gedaan krijgen. We doen te weinig niks en als gevolg daarvan leven we in een imitatiemaatschappij waarin we steeds vaker een vervagende kopie van onszelf spelen.’ Lees haar hele betoog:

February 2
Selected by:
Wouter van Noort
  + 6 saves
Quote

De extreme hoeveelheid consultants, ambtenaren, coaches, cursusaanbieders, middelmanagers die als je éven doorvraagt zelden iets échts maken, pionieren of produceren en eigenlijk alleen maar abstracties en bullshit rondpompen, vinkjes zetten, PowerPoints maken, vergaderen, kletskoek verkopen. Nassim Taleb noemt het ‘macrobullshit’: het stapelen van abstracties en protocollen die alle contact met de realiteit onmogelijk maakt. Een tussenlaag die alles vertraagt. Lieke Marsman noemt het het ‘imitatiesyndroom’. Dat maakt een samenleving heel kwetsbaar, denkt ze:

‘Ambtenaren produceren de taal waarvan ze denken dat ambtenaren die horen te produceren. Politici zeggen de dingen waarvan ze weten dat politici er op dat moment mee kunnen scoren. En de ‘gewone burger’ volgt met z’n laatste beetje energie en een STAP-budget een extra bijscholingstraject, zodat-ie verder kan gaan met de e-mails, rapporten en researchproposals produceren die hij al produceerde, terwijl een therapeut hem of haar vanaf de zijlijn aanmoedigt. De exorbitante hoeveelheid coaches, consultants en cursisten alsook alle nietszeggende rapporten en beoordelingsformulieren waarmee we elke dag worden doodgegooid – het zijn allemaal tekenen dat de samenleving voor mensen te complex is geworden (het fenomeen klanttevredenheidsonderzoek in het bijzonder is voor mij altijd een teken dat de medewerkers van een bedrijf op hun laatste benen lopen – als alle inspiratie écht op is, zeg dan maar tegen de baas dat je een klanttevredenheidsonderzoek gestart bent; dat is altijd goed).

En daar is voor kunst, poëzie in het bijzonder, wel een heel grote rol weggelegd. Eén van de belangrijkste dingen die poëzie mij geleerd heeft is niks doen. Om een goed gedicht te schrijven, maar ook om een gedicht te kunnen lezen op een manier waarop het binnenkomt, moet je vooral: niks doen. Poëzie is het bewijs dat meer werken niet hetzelfde is als meer werk gedaan krijgen.

We doen te weinig niks en als gevolg daarvan leven we in een imitatiemaatschappij waarin we steeds vaker een vervagende kopie van onszelf spelen.’

Lees haar hele betoog:

ChatGPT & AI

Deze mensen bestaan niet, zijn gegenereerd door een AI van Midjourney. Alleen als je goed kijkt, zie je het (check de vingers). Het gaat zo onwijs hard met generatieve AI: scholieren gebruiken ChatGPT voor werkstukken, plaatjes maak je met Dall-E, stemmen kun je genereren en nabootsen met Vall-E. Er komt een lawine op ons af van door AI gemaakte informatie. Wat gaat dat veranderen? Wat denk jij? Vandaag in NRC alvast dit hoofdredactionele commentaar: “De tijd zal moeten leren of [generatieve AI] in hetzelfde illustere rijtje komt als de PC en de smartphone: nieuwe technologieën die de samenleving en economie ingrijpend hebben veranderd. In elk geval heeft generatieve AI de potentie om menselijke activiteiten die draaien om creativiteit en informatieverwerking op hun kop te zetten, en dat zijn er in geavanceerde economieën nogal wat. De toepassingen beloven absoluut een nieuw tijdperk in te luiden van samenwerking tussen mens en machine – met alle utopische en dystopische scenario’s die daarbij horen. Maar het moet wel een samenwerking blijven. Menselijk beoordelingsvermogen, creativiteit en morele afwegingen worden door de opkomst van deze technologie alleen maar belangrijker. Kritisch zijn op de inhoud, op wie de toepassing controleert en bezit, op alle mogelijke sociale en economische gevolgen: wetgevers en toezichthouders moeten alerter zijn dan ze waren bij de opkomst van sociale media, net als iedereen die er zelf mee werkt.”

January 30
Selected by:
Wouter van Noort
  + 10 saves

De economische groei nam toe in 2022, maar de kloof tussen gelukkige en ongelukkige mensen ook

Er is nog een andere kloof aan het groeien tussen mensen: een gelukskloof. Interessant stuk van Maarten Schinkel. “Opvallend is dat de kloof groeit tussen ongelukkige en gelukkige mensen. In 2006 gaf 3,4 procent van de mensen wereldwijd hun leven een tien, het hoogst mogelijke cijfer. 1,6 procent gaf zijn of haar leven een nul. In 2021 gaf maar liefst 7,4 procent van de mensen het leven een tien – een verdubbeling sinds 2006. Aan de onderkant van het geluk veranderde de score juist in negatieve richting: 7,6 procent van de ondervraagden geeft nu het leven een nul – en dat is bijna vijfmaal zoveel als destijds. Aan de bovenkant van de geluksladder nam het geluk dus toe, terwijl het aan de onderkant juist afnam. Deze gelukskloof is ook op een andere manier terug te zien. Bij het begin van de meting in 2006 gaf de 20 procent gelukkigste mensen het leven gemiddeld een 8,3 en gaf de 20 procent ongelukkigste mensen het leven een 2,5. Vijftien jaar later, in 2021, geeft de gelukkigste 20 procent het leven een hoger cijfer dan toen: een 8,9. De meest ongelukkigen geven hun leven nu juist een lager cijfer dan destijds: een 1,2. Ook zo bezien was de groei van de gelukskloof al aan de gang voordat corona toesloeg. Waar de kloof vandaan komt? De inkomenskloof in veel landen is groter geworden. Er is een correlatie tussen inkomen en geluk. En er is een flinke samenhang tussen inkomen en gezondheid. Ook in Nederland. Nog deze week kwam het Centraal Bureau voor de Statistiek met een onderzoek waaruit bleek dat mensen uit de hoogste welvaartsgroep, de bovenste 20 procent, 9 jaar langer leven dan die uit de laagste groep. Hun leven in goede gezondheid duurt zelfs 23 (vrouwen) tot 25 (mannen) jaar langer. De welvarendste mens blijft veel langer gezond, en wordt ouder. Gezondheid is een belangrijke geluksfactor.”

December 24
Selected by:
Wouter van Noort
  + 14 saves

Our language is inadequate to describe quantum reality

Blijft zo fascinerend, die kwantumwereld. Taal schiet tekort om die goed te beschrijven, dus je moet iedereen diep wantrouwen die allerlei grote claims doet op het gebied van kwantum - maar dat er iets heel vreemds gebeurt als je naar de allerkleinste bouwblokken van de kosmos kijkt, is wel duidelijk. Goed stuk op Big Think: “In the world of the quantum, the observer plays a crucial role in determining the physical nature of what is being observed. The notion of an objective reality is lost. Progress in this bizarre field could only be made through radically new approaches. Knowability — that is, the possibility of having absolute knowledge of something — is impossible. While the math is incredibly clear, language is incapable of describing quantum reality.”

January 16
Selected by:
Wouter van Noort
  + 10 saves

How To Do The Most Good

De wereld verbeteren door vegetariër te worden of plastic te minderen? Veel beter kun je je carrière wijden aan het maximaal goede doen voor de aarde en de mensheid. In je werk kun je namelijk schaal en bereik creëren die je in je persoonlijke consumptie nooit kan. Maar hoe? Dit essay van William MacAskill, oprichter van de Effective Altruism-beweging, zou standaardmateriaal moeten worden op universiteiten, hogescholen en MBO’s vind ik. ‘1. Learn, 2. Build options, 3. Do good. In reality, you’ll be pursuing all of these priorities throughout your career, but each one will get different emphasis at different stages. Learning will tend to be most valuable early in your career. Building your options by investing in yourself and accruing career capital is most valuable in the early to middle stages of your career. Making a bet on how to do good is most valuable in the mid to late stages of your career. But your emphasis might move back and forth over time. For instance, a 40-year-old who decides to make a dramatic career change might go back into learning mode for a few years. And you might be lucky enough to find yourself with opportunities to have an enormous positive impact right out of college; if so, this framework shouldn’t discourage you from doing that. Let’s first look at learning. People often feel a lot of pressure to figure out their best path right away. But this isn’t possible. It’s hard to predict where you’ll have the best fit, especially over the long term, and if you’re just starting out, you know very little about what jobs are like and what your strengths are. Moreover, even if you could find the best path now, it might change over time. The problems that are most pressing now could become less pressing in the future if they receive more attention, and new issues could be discovered. Likewise, you might find new opportunities to make progress that you hadn’t anticipated. Even your personal preferences are likely to change — probably more than you expect. Ask yourself: How much do you think your personality, values and preferences will change over the next decade? Now ask: How much did they change over the previous decade? Intuitively, I thought they wouldn’t change much over the next decade, but at the same time, I think they changed a lot over the previous decade, which seems inconsistent. Surveys find similar results, which suggests that people tend to underestimate just how much they will change in the future. All of this means that it’s valuable to view your career like an experiment — to imagine you are a scientist testing a hypothesis about how you can do the most good. In practical terms, you might follow these steps: 1. Research your options. 2. Make your best guess about the best longer-term path for you. 3. Try it for a couple of years. 4. Update your best guess. 5. Repeat. Lees het hele essay hier via link op Noēma:

September 24
Selected by:
Wouter van Noort
  + 54 saves

Die systeemtransitie voor het klimaat, is dat niet gewoon een heuse revolutie?

Waarom laten we ons toch zo makkelijk afleiden door kleine crisisjes, relletjes en bullshit terwijl er toch echt een existentiëler probleem is? Mooie column van Beatrice de Graaf: “Omdat bij [de klimaatcrisis] bijna iedereen schuldig is, en wat te verliezen heeft. Iedereen is bang voor de revolutie. En daarom leiden we liever de aandacht af van het echte drama door elders kleine crisisstofwolkjes op te blijven schoppen.”

December 11
Selected by:
Wouter van Noort
  + 9 saves

Bomen, tijgers en walvissen: lichtpuntjes bij de biodiversiteitstop

Er zijn allerlei redenen om te somberen over biodiversiteit. Maar juist lichtpuntjes en successen zijn nu belangrijk voor perspectief. If hope is lost, all is lost. En die lichtpuntjes zijn er heus, schrijft Tonie Mudde in de Volkskrant. “– Bomen. Binnenkort komt er meer dan een half miljard euro vrij voor bescherming van de Amazone in Brazilië. Het gaat om geld uit het Amazone Fund. Dat werd in 2019 geblokkeerd door president Bolsonaro, onder wiens bewind enorme hoeveelheden bos zijn gekapt. De nieuwe president Lula, die tijdens zijn eerdere periode als president erin slaagde om de ontbossing drastisch te verminderen, belooft bescherming van de Amazone weer tot prioriteit te maken. Ook besloot de Europese Unie deze week tot een verbod op import van producten die leiden tot ontbossing. Producenten van bijvoorbeeld soja, palmolie en hout die zich er niet aan houden, kunnen rekenen op flinke boetes. – Tijgers. Zo rond 1900 liepen er naar schatting nog zo’n 100 duizend tijgers in het wild rond op de planeet, maar in 2014 was hun aantal al gekelderd tot een schamele 3.500. Einde van de tijger? Hopelijk net op tijd begonnen landen samen het Global Tiger Recovery Programme. In landen met tijgers binnen de grenzen – bijvoorbeeld India, Nepal en Bangladesh – lopen projecten om stropers het leven moeilijker te maken en de lokale bevolking te helpen samen te leven met tijgers, bijvoorbeeld door het plaatsen van prikkeldraad om hun vee te beschermen. De organisatie achter de projecten meldt in de gebieden waar ze actief is een stijging van het aantal tijgers van 770 naar 966 exemplaren in de periode 2015-2021. Dat komt waarschijnlijk grotendeels doordat de tijgers nu beter worden gevolgd en geteld, maar ook dat kun je als een lichtpuntje zien. Je kunt een soort pas goed beschermen als je weet waar de exemplaren ervan zich bevinden. – Walvissen. Als de mensheid écht alleen aan kortetermijnbelangen kon denken, dan waren veel walvissoorten inmiddels uitgestorven. Door walvisjacht daalden de aantallen gigantisch, tot bijvoorbeeld nog maar een stuk of 450 voor de kust van Brazilië rond 1950. Nu zijn dat er daar zo’n 27 duizend, een aantal waarvan wetenschappers denken dat het vergelijkbaar is met het tijdperk voor de grootschalige walvisjacht. En dat door de opmars van alternatieven voor walvisolie én omdat een aantal landen rond de tafel zijn gaan zitten om te besluiten: dit gaat helemaal verkeerd, we moeten nu handelen. En dan kan het dus wel.” Lees zijn hele stuk hier:

December 18
Selected by:
Wouter van Noort
  + 8 saves

Scholieren ervaren steeds meer druk: van hun ouders, van de school, van de maatschappij

Veel leerlingen, leerkrachten en ouders bezwijken onder de druk. Oorzaken volgens dit goede stuk: te veel toetsen, controleren, meten, pushen. Ouders die permanent meekijken via apps als Magister. Hetzelfde gebeurt in zoveel andere sectoren. Wat als we mensen eens wat meer zouden vertrouwen en vrijlaten? “Het hele systeem staat volgens [oud-directeur Jeanet] Meijs onder hoogspanning. Dat voelen ouders, leraren en kinderen. De prestatiedruk „zou niet nodig moeten zijn”, maar ze merkt het aan de scholieren die ze tegenwoordig begeleidt. „Er wordt veel te veel getoetst. Dat was in mijn tijd echt minder. Daardoor staan die kinderen permanent onder druk.” En kinderen, weet Meijs, zijn daar gevoelig voor. „Die willen presteren, want dat horen ze van hun ouders. Ze horen te vaak dat je alleen maar goed genoeg bent als je op het vwo zit.” Het is zweten, weten, weer vergeten. Het is stampen, toetsen en door. Een van de meiden die ze bijles geeft zit „vaak helemaal in de zenuwen” vanwege school. „Ze zit wekenlang elke dag tot twaalf uur ’s nachts te werken.” Zinloos, zegt Meijs. „Het is zweten, weten, vergeten. De stof wordt nooit herhaald, het is stampen, toetsen en door naar de volgende toets.”

December 7
Selected by:
Wouter van Noort
  + 22 saves

'Met leefstijl kun je vaak meer bereiken dan met pillen'

Lees echt even dit stuk van Liza van Lonkhuyzen: ‘Remko Kuipers (42) praat over leefstijl in zijn spreekkamer. Zoveel mogelijk. Hij is geen doorsnee arts. Hij leefde meer dan een jaar met Oost-Afrikaanse stammen om onderzoek te doen naar hun leefstijl. Hij leerde hoe ze gezond blijven met gevarieerde voeding, het eten van onbewerkte producten, genoeg beweging, het nemen van rust. Met die blik keerde hij terug in de westerse gezondheidszorg, een wereld van dure pillen en welvaartsziekten. Een wereld waarin mensen zich soms ziek eten. Cardiologen – en andere medisch specialisten – praten te weinig over leefstijl, vindt hij. Hart- en vaatziekten hebben, zegt hij, in meer dan 80 procent van de gevallen te maken met een ongezonde leefomgeving. De rol van genetische aanleg wordt overschat. „We hebben veel meer aan het stimuleren van een gezonde leefstijl, dan aan een zoveelste nieuw medicijn dat de kans op een hartinfarct een paar procent lager maakt.” Kuipers is lang niet de enige arts die bepleit dat preventie meer aandacht moeten krijgen in de zorg. Dat vindt ook de hoogste baas: minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers (die „veel meer” wil inzetten op preventie), net als zijn voorganger Hugo de Jonge. Dat vinden ziekenhuizen, verzekeraars, toezichthouders. Toch komt preventie in de sector niet goed van de grond. Volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) is dat omdat er te weinig in wordt geïnvesteerd. „Ondanks herhaalde oproepen” voor meer preventie, „is het aandeel in de uitgaven hieraan sinds de millenniumwisseling gestaag gedaald.” Pleitbezorgers van preventie vinden dat nu zorgaanbieders dreigen te bezwijken onder de grote druk, preventie harder nodig is dan ooit. Veel chronische ziekten hebben te maken met overgewicht, en kunnen voorkomen worden door al van jongs af aan gezond te leven.’

December 13
Selected by:
Wouter van Noort
  + 11 saves

The systems view of life: A unifying vision

Ontgroeien, degrowth, antigroei? Of is dat eigenlijk precies de verkeerde benadering? Alle levende systemen groeien, maar die groei gaat na een kwantitatieve fase in de vaak over in een kwalitatieve ontwikkeling. Zou dat een oplossingsrichting kunnen zijn? Niet groei an sich is slecht, de gekozen richting van de groei wel. Systeemonderzoeker Fritjof Capra verwoordt het mooi: “Our key challenge is to shift from an economic system based on the notion of unlimited growth to one that is both ecologically sustainable and socially just. From the perspective of the systems view of life, "no growth" cannot be the answer. Growth is a central characteristic of all life. A society, or economy, that does not grow will die sooner or later. Growth in nature, however, is not linear and unlimited. While certain parts of organisms, or ecosystems, grow, others decline, releasing and recycling their components, which become resources for new growth. This kind of balanced, multifaceted growth is well known to biologists and ecologists. The recognition of the fallacy of the conventional concept of growth, the two authors suggest, is the first essential step to overcoming our economic crisis. In the words of social-change activist Frances Moore Lappé (2009): Since what we call "growth" is largely waste, let's call it that! Let's call it an economics of waste and destruction. Let's define growth as that which enhances life — as generation and regeneration — and declare that what our planet needs is more of it. The notion of "growth which enhances life" is what is meant by qualitative growth — growth that enhances the quality of life. In living organisms, ecosystems, and societies, qualitative growth includes an increase in complexity, sophistication, and maturity. Unlimited quantitative growth on a finite planet is clearly unsustainable, but qualitative economic growth can be sustained if it involves a dynamic balance between growth, decline, and recycling, and if it also includes the inner growth of learning and maturing.” Ik kwam deze passage tegen in de boeiende dissertatie van Anneloes Smitsman, Doctor of Philosophy en Into the heart of systems change

December 15
Selected by:
Wouter van Noort
  + 9 saves